Umre Terimleri Sözlüğü: Mikat, Remel, Iztıba, Hervele ve Daha Fazlası

Umreye hazırlanırken bir anda yeni bir kelime dünyasının içinde buluverirsiniz kendinizi: mikat, telbiye, şavt, hervele, ıztıba... Rehber kitaplar ve sohbetler bu terimleri bilinir varsayar; oysa ilk kez umreye gidecek biri için bu kavramlar başlı başına bir engel gibi görünebilir. Bu yazı, umre terimleri için başvurabileceğiniz sade bir sözlük olsun diye hazırlandı.

Terimleri alfabetik değil, ibadetin akışına göre sıraladık; böylece sözlüğü baştan sona okuduğunuzda umrenin genel resmi de zihninizde oluşur. Tanımlar yaygın uygulamayı esas alır; fıkhi detaylar için görevli rehberinize danışın.

Yolculuk ve İhram Kavramları

Umre

Belirli bir zamana bağlı olmaksızın; ihrama girip tavaf ve sa'y yaparak ve tıraş olup ihramdan çıkarak yerine getirilen ibadet. Hacdan farkı, Arafat vakfesi gibi hacca özgü rükünleri içermemesi ve yılın her döneminde yapılabilmesidir.

İhram

Umre veya hac niyetiyle, normalde helal olan bazı davranışları kendine geçici olarak yasaklama hâli. Erkeklerin giydiği iki parça dikişsiz kumaş bu hâlin kıyafetidir; izar belden aşağıyı örten, rida omuzlara alınan parçadır. Detaylar için ihram rehberimize bakın. İhram Nasıl Giyilir

Mikat

Mekke'ye ihramsız geçilmeyen sınır noktaları. Türkiye'den gelen misafirler için pratik anlamı şudur: ihrama, uçak mikat hizasını geçmeden girilmiş olmalıdır; zamanlamayı görevli rehber duyurur.

Telbiye

"Lebbeyk Allahümme lebbeyk..." diye başlayan, ihram süresince tekrarlanan dua; "Buyur Allah'ım, emrindeyim" anlamını taşır. Umrenin sesli kimliğidir.

Harem

Mekke'yi çevreleyen, sınırları belirli hürmet bölgesi. Bu bölgede avlanmak ve bitki örtüsüne zarar vermek herkese yasaktır. Mescid-i Haram, Kâbe'yi kuşatan büyük mescidin adıdır.

Tavaf Kavramları

Tavaf

Kâbe'nin etrafında, Kâbe sola alınarak yedi kez dönmek. Umrenin farzlarındandır. Adım adım anlatımı ayrı rehberdedir. Tavaf Nasıl Yapılır

Şavt

Tavafta Kâbe etrafındaki bir tam dönüşün; sa'yda ise Safa-Merve arasındaki bir gidişin veya dönüşün adı. Yedi şavt bir tavafı, yedi şavt bir sa'yı oluşturur.

Hacerülesved

Kâbe'nin köşesine yerleştirilmiş taş; tavafın başlangıç hizasıdır. "Siyah taş" anlamına gelir.

İstilam

Hacerülesved'i selamlamak. Kalabalıkta uzaktan el kaldırıp tekbir getirmek yeterlidir; taşa ulaşmak için itişmek istilamın ruhuna aykırıdır.

Metaf

Kâbe'nin etrafındaki, tavafın yapıldığı açık alan.

Remel

Arkasından sa'y yapılacak tavafın ilk üç şavtında erkeklerin kısa adımlarla, canlı ve çalımlı yürümesi.

Iztıba

Aynı tavaflarda erkeğin, ihramın üst parçasını sağ omuz açık kalacak şekilde alması.

Rükn-i Yemani

Kâbe'nin Yemen tarafına bakan köşesi. Bu köşe ile Hacerülesved arasında "Rabbena atina..." duasını okumak yaygın uygulamadır.

Makam-ı İbrahim

Hz. İbrahim'in Kâbe'yi inşa ederken üzerine çıktığı taşın korunduğu yer. Tavaf namazının mümkünse arkasında kılınması yaygın uygulamadır.

Tavaf namazı

Tavafın ardından kılınan iki rekât namaz. Kılınışı ayrı içerikte anlatılır.

Hicr (Hatim)

Kâbe'nin bitişiğindeki yarım daire duvarla çevrili alan. Tavaf bu alanın dışından dönülerek yapılır.

Zemzem

Hz. Hacer ile Hz. İsmail'e lütfedilen ve bugün Mescid-i Haram'da ikram edilen su. İçerken kıbleye yönelip şifa ve hayır istemek yaygın adaptandır.

Sa'y Kavramları

Sa'y

Safa ile Merve tepeleri arasında yedi şavt gidip gelmek; Hz. Hacer'in su arayışının hatırasıdır. Adım adım anlatımı ayrı rehberdedir.

Safa ve Merve

Sa'yın yapıldığı iki tepe. Sa'y Safa'dan başlar, Merve'de biter.

Mes'a

Safa ile Merve arasındaki, sa'yın yapıldığı kapalı galeri.

Hervele

Mes'a'nın yeşil ışıklarla işaretli bölümünde erkeklerin kısa adımlarla hızlı ve canlı yürümesi.

Halk ve taksir

İhramdan çıkışın iki yolu: halk, saçın tamamen tıraş edilmesi; taksir, kısaltılmasıdır. Kadınlar yalnızca saç uçlarından bir miktar keser.

Medine Kavramları

Mescid-i Nebevi

Medine'de, Peygamber Efendimizin yaptırdığı ve kabrinin bulunduğu mescid.

Ravza-i Mutahhara

Mescid-i Nebevi içinde, Peygamber Efendimizin kabri ile minberi arasındaki bölüm; "tertemiz bahçe" anlamına gelir. Ziyareti günümüzde randevu düzenine tabidir; güncel prosedür programdaki görevliler tarafından organize edilir.

Kuba Mescidi

Medine'de, İslam tarihinin ilk mescidi olarak bilinen mescid; program dahilinde ziyaret edilir.

Sözlüğü Cebinizde Taşıyın

Bu terimlerle yolculuk sırasında tekrar karşılaşacaksınız; yazıyı kaydedip ihtiyaç duydukça dönebilirsiniz. Uzman Turizm programlarında bu kavramlar yolculuk öncesi bilgilendirmelerde ve yol boyunca görevli hocalar tarafından zaten adım adım anlatılır; sözlük, o anlatımların kalıcı bir tamamlayıcısıdır. Yolculuğun bütününü görmek için rehber yazımızla devam edebilirsiniz. İlk Kez Umreye Gidecekler İçin Adım Adım Rehber

Sık Sorulan Sorular

Bu terimlerin hepsini ezberlemem gerekir mi?

Hayır. İhram, tavaf, şavt ve sa'y gibi temel kavramları bilmek yeterlidir; kalanı yolculukta doğal olarak öğrenilir.

Umre ile hac terimleri aynı mı?

Büyük ölçüde ortaktır; ancak Arafat, Müzdelife, Mina ve vakfe gibi kavramlar hacca özgüdür ve umrede yer almaz.

Şavt ile tavaf arasındaki fark nedir?

Şavt tek bir dönüştür; yedi şavtın toplamı bir tavaftır. Sa'yda da her gidiş ve her dönüş birer şavt sayılır.

Ravza ziyareti umrenin şartı mı?

Hayır; Medine ve Ravza ziyareti umrenin rüknü değildir, ancak yaygın uygulamada programların en kıymetli bölümlerinden biridir.